Vikingtida

Vikingtida, om lag år 800- 1066

  • Ein reknar vikingåtaket på Lindisfarne kloster på den nordaustlege kysten av England i år 793 e.Kr som innleiinga til vikingtida i Norden.
  • Tilfanget av skriftlege kjelder frå vikingtida er så stort at perioden innleier historical tid i Norden.



Dei nordiske høvdingesamfunna

  • Jernalderen forte til folkeauke og plassmangel. Ein kombinasjon av interne og eksterne faktorar gjorde at mange Vikingar vandra ut leiting etter rikdom og nye område dei kunne dyrke jorda på.
  • Høvdingane hadde ei gruppe av profesjonelle krigarar, hirdmenn, rundt seg.
  • Den norrøne mytologien hadde ein krigersk karakter, og krigarane var trena opp til strid heilt frå barndomen av.
  • Vikingane var gjennomsnittleg sett robuste, fryktlause og dyktige krigarar.
  • I tillegg til røvartokta, så dreiv også vikingane med utsterkt varebyte med folk frå andre delar av Europa.

 

Vikingferden

  • Vikingane utvikla effektive skip som både kunne gå i høg sjø og i grinned farvatn og innover elvar. Dei kunne også dragast over tømmerstokkar.
  • Langskipa blei brukte i strid.
  • Knarren var ein meir robust båt som blei brukt til transport av varer og forsyningar.
  • I vikingtida sigla danske, norske og svenske vikingar ut til ulike delar av Europa. Dei plynda og herja, men etablerte også busetjingar.
  • Ein deler inn vikingeferdene i vesterveg og austerveg.

Starten på rikssamlinga

 

  • På grunn av vikingferdene fekk mange nordiske høvdingar stigande inntekter frå handel, plyndring og utpressing utover på 800 talet.
  • Det oppstod mange maktkampar, og fleire høvdingar førte ein meir ekspansiv politikk også i det norske området.
  • Herald Halvdansson Hårfagre var av ynglingeætta. Denne slekte hadde truleg kontroll over Ringerike og Hadeland, og hadde truleg store inntekter frå handelen i Skiringssal.

 

  • Herald gjekk til krig mot andre høvdingar, og fekk stegvis danna eit relativt stort rike, med eit tyngdepunkt på Sør- Vestlandet.
  • Etter at kong Harald døydde på 930 talet, så gjekk sønene hans til krig mot kvarandre om kven som skulle arva riket.
  • Håkon fekk seinare tilnamnet ” den gode”, og som etter kvart fekk lagtinga til å bygge ut ei sjøforsvarsordning kalla ” leidangen”.
  • Etter at Håkon den gode døydde i kamp kring år 960, stod den norske kongemakta svakt. Danske kongar, med støtte frå ladejarlane i Trøndelag, stod i sterk opposisjon og hadde i periodar større makt enn hårfagreætta.
  • Hårfagreætta sin kamp om kongemakt bleu ført vidare av to kongar som begge heiter Olav.
  • Den fyrste av desse var Olav Tryggvasson, som i perioden ca.995- 1000 hadde ei slags kongemakt i Noreg. Han hadde gått over til kristendomen.

 

  • Olav døydde i slaget ved Svolder i år 1000.
  • Om lag 15 år seinare kom Olav Haraldsson til Noreg. Fordi danskekongen var opptatt med krig i England ( ein krig Olav også hadde vore med i), blei dei lettare for Olav å sigre over ladejarlane og å legge dei fleste delane av landet under seg.
  • Olav brukte kristendomen aktivt i kampane on makta.
  • Olav døydde i slaget på Stiklesad i år 1030.

 

  • Etter slaget på Stiklestad så hadde nokre bønder i skjul sikra seg liket av deira konge, Olav. Liket blei gravlagt i sand ved utløpet av Nidelva.

 

  • Snart gjekk det historier rundt om i landet om at det skjedde overnaturlege ting og under ved grava.
  • Året etter at Olav døydde, så blei liket grave opp att med mange av dei fremste stormennene i landet til stades.
  • Olav den heilage.
  • Denne helgenstatusen gjorde at støttespelarane og etterkomarane til Olav Haraldsson fekk større oppslutning i spelet om makta.
  • Olav sin son, Magnus, fekk i år 1035 tak på kongsmakta etter å ha sigra over danske kongar.
  • Halvbroren til Olav den heilage, Harald Sigurdsson- seinare Hardråde, hadde kjempa i slaget på Stiklestad som 15- åring.

 

  • Etter nederlaget hadde han tatt seg til Konstantinopel, der han etter kvart fekk ei leiinde stiling i livgarden til den bysantinske keisaren.
  • I år 1045 returnerte Harald til Norden og gjorde krav på å bli samkonge med Magnus ( no Magnus den gode). Han styrte store delar av landet, og Danmark, saman med Magnus i ein kort periode.

 

  • I år 1047 døydde Magnus, og Harald Harddråde var no einekonge.
  • Då den engelske trone blei ledig i år 1066, gjorde kong Harald krav på denne og førte hæren sin i land på den engelske austkysten.
  • Ei pil i halsen ved Stamford Bridge utanfor York, gjorde at han etter kvart mista livet. Invasjonshæren til nordmennene tapte slaget og returnerte til det norske området kraftig svekka.
  • Den siste vikingkongen var med dette død og vikingtida over.

 

Følg oss på sosiale nettsider

Leave a Reply

Dette nettstedet bruker Akismet for å redusere spam. Lær om hvordan dine kommentar-data prosesseres.

Translate »
error: Content is protected !!
WhatsApp chat
%d bloggere liker dette: